Top 7 sai lầm thường gặp về thời trang đồng phục là câu hỏi mà độc giả gửi về cho chúng tôi nhiều nhất trong mấy tháng vừa qua. Đặt áo cho cả một tập thể là việc chỉ làm vài lần trong năm. Gần như ai cũng thiếu kinh nghiệm ở lần đầu. Đến lúc nhận hàng mới thấy chưa ổn thì mọi thứ đã muộn.
Chúng tôi đã ngồi lại với không ít nhóm văn phòng, nhóm xóm trọ và cả ban quản lý chung cư. Họ kể lại đúng những lỗi giống nhau. Điểm chung của mọi sai lầm dưới đây là chúng đều bắt đầu từ sự vội vàng. Một nhóm chat có đủ kiểu người. Người muốn xong sớm cho nhẹ đầu, người thích bàn cho kỹ, người im lặng từ đầu đến cuối. Khi cả nhóm đã mệt vì tranh luận, mẫu áo nào được gửi lên đầu tiên dễ trở thành phương án chốt, dù chưa ai kiểm tra kỹ.
Hệ quả đến sau hai ba tuần, khi hàng về. Người mặc chật, người thấy vải nóng hơn hình dung, người phát hiện logo in lệch so với ảnh mẫu. Sửa lúc này rất khó, vì xưởng đã cắt vải theo đúng đơn đã thống nhất. Đây là lý do chúng tôi luôn khuyên các nhóm để dành thêm ít nhất một buổi cho khâu chọn mẫu, thay vì chốt trong vài chục phút.
Sai lầm 1: Chỉ nhìn ảnh mẫu mà bỏ qua chất liệu vải
Ảnh chụp chỉ cho thấy màu và form. Thứ quyết định bạn mặc có thoải mái cả ngày hay không lại nằm ở thành phần vải, tức tỷ lệ các loại sợi trộn vào nhau. Đây là sai lầm phổ biến nhất và cũng khó sửa nhất sau khi đã đặt xong.
Khi hỏi xưởng, bạn sẽ gặp chủ yếu bốn loại vải. Cotton 100% thoáng, thấm mồ hôi tốt, nhưng dễ nhăn và co lại sau vài lần giặt. Polyester bền màu, ít nhăn, bù lại bí hơn nên hơi nóng khi mặc lâu. CVC là hỗn hợp cân bằng giữa cotton và poly, mặc dễ chịu hơn. TC thì nghiêng về poly nhiều hơn, giá rẻ hơn nhưng cảm giác mặc cứng hơn.
Chọn loại nào phụ thuộc vào nơi làm việc. Nhóm phải di chuyển nhiều, tổ chức sự kiện ngoài trời hoặc giao hàng nên ưu tiên cotton hoặc CVC. Nhóm ngồi điều hoà cả ngày trong văn phòng lại hợp với TC hoặc poly hơn, vì ít nhăn và giữ phom đẹp suốt buổi họp.
Có một hạn chế ít ai nói trước với bạn. Vải giá rẻ dễ xù lông chỉ sau năm đến bảy lần giặt. Vải tốt hơn thì giá đội lên rõ rệt, có khi chênh vài chục nghìn mỗi áo tuỳ loại. Cách kiểm chứng duy nhất là xin mẫu vải thật, sờ tận tay, vo thử rồi thả ra xem có nhăn nhiều không. Ảnh chụp không giúp bạn cảm nhận được điều này.
Sai lầm 2: Bỏ qua chuyện size và form dáng
Một nhóm mười người có thể trải đủ chiều cao từ 1m55 tới 1m80. Chuyện này bình thường ở bất kỳ văn phòng nào. Vấn đề nằm ở chỗ bảng size của mỗi xưởng một khác, dù cùng ghi chữ L hay XL. Không ít nhóm đã dùng chung một bảng size tải trên mạng rồi đặt, đến khi nhận hàng mới ngơ ngác.
Cách làm an toàn là lấy bảng size chính thức của nhà sản xuất, không lấy bảng size chung trên mạng. Sau đó đo thử trên hai đến ba người đại diện, chọn người cao nhất và thấp nhất để thử trước. Nếu cả hai đều thấy vừa vặn thì đặt số lượng lớn mới yên tâm.
Về form dáng, có hai kiểu thường gặp. Dáng suông rộng hơn cơ thể một chút, che khuyết điểm tốt, nhưng nếu vải cứng và đứng thì dễ trông luộm thuộm. Dáng ôm theo cơ thể nhìn gọn gàng trong ảnh, nhưng kén người mặc và dễ lộ vòng bụng. Nhóm đông người, chênh lệch vóc dáng lớn thường hợp với dáng suông. Nhóm đồng đều và muốn hình ảnh chỉn chu thì có thể thử dáng ôm.
Có một chi tiết nhỏ mà ít nhóm để ý. Cùng một form, áo nam và áo nữ thường khác nhau ở phần vai và eo. Khi đặt chung một mã cho cả hai, nhiều xưởng sẽ gom về một dáng trung tính. Nhóm có cả nam và nữ nên hỏi rõ điểm này trước khi chốt đơn.
Chúng tôi từng chứng kiến một công ty khoảng ba mươi người tự đặt áo qua mạng. Họ chọn size theo thói quen mặc áo phông thường ngày. Khi hàng về, gần một phần ba số áo bị chật hoặc quá rộng ở vai. Cả nhóm mất thêm hai tuần xoay xở đổi size lẻ. Kinh nghiệm từ chính các nhóm văn phòng cho thấy khâu thử size tốn thời gian nhất, nhưng cũng đáng làm nhất.
Sai lầm 3: Chọn màu theo số đông trong nhóm chat
Màu áo không chỉ là chuyện đẹp hay không đẹp. Màu còn phải ăn với logo, hợp với nhiều tông da, và quan trọng nhất là không phai sau nhiều lần giặt. Nhiều nhóm chọn màu vì thấy ảnh đẹp, đến khi mặc lên mới thấy tái hoặc bạc màu nhanh.
Màu trắng dễ bẩn, chỉ một vết cà phê là xem như hỏng cả buổi sáng. Màu đen hút nắng, mặc ngoài trời dễ nóng, lại dễ lộ xơ vải. Màu pastel nhìn nhẹ nhàng nhưng dễ lộ vết ố vàng ở cổ áo và nách chỉ sau vài tháng. Mỗi lựa chọn đều có cái dở riêng mà ảnh mẫu không nói ra.
Cách xử lý đơn giản là chọn màu trung tính làm nền, chẳng hạn xanh navy, xám ghi hoặc be. Ba màu này hợp với hầu hết màu da, và logo dễ nổi bật trên nền. Bạn cũng nên hỏi thẳng xưởng về độ bền màu. Cụ thể là họ dùng loại thuốc nhuộm nào, giặt bao nhiêu lần thì bắt đầu phai. Nếu xưởng chỉ nói không phai mà không kèm cam kết cụ thể, hãy coi đó là câu trả lời chưa đủ.
Sai lầm 4: Quên tính mùa và tần suất sử dụng
Đồng phục mùa hè và mùa đông khác nhau ở trọng lượng vải và độ thoáng. Ai cũng biết điều này, nhưng vẫn rất nhiều nhóm chỉ đặt một bộ dùng quanh năm rồi than nóng hoặc than lạnh.
Vải nhẹ, định lượng khoảng 150 đến 170 gram một mét vuông, phù hợp cho mùa hè hoặc môi trường làm việc ngoài trời. Định lượng vải hiểu đơn giản là một mét vuông vải nặng bao nhiêu gram. Vải định lượng thấp thì mỏng, thoáng, mặc mát nhưng dễ bai giãn ở phần cổ và vai sau thời gian dài. Vải định lượng cao, khoảng 200 gram trở lên, dày hơn, giữ phom tốt, hợp cho mùa đông hoặc phòng lạnh.
Nhóm hay tổ chức sự kiện, làm việc ngoài trời hoặc di chuyển nhiều nên ưu tiên vải nhẹ. Nhóm ngồi văn phòng điều hoà ở mức 22 đến 24 độ cả ngày thì có thể chọn vải dày hơn một chút, nhưng đừng chọn loại quá dày vì vào phòng kín sẽ thấy bí.
Áo mỏng mặc hè mát nhưng dễ bai, mỗi năm có thể phải thay một lượt nếu giặt thường xuyên. Áo dày mặc đông ấm nhưng bí khi bước vào phòng kín. Cách dung hoà là đặt hai bộ cho hai mùa, hoặc chọn loại vải trung bình khoảng 180 gram dùng được quanh năm. Bạn sẽ phải chấp nhận đánh đổi một chút ở cả hai mùa, nhưng đổi lại chỉ cần quản lý một mã hàng duy nhất.
Sai lầm 5: Chốt xưởng chỉ vì giá rẻ nhất
Ai cũng muốn tiết kiệm, nhất là khi đơn hàng lên tới hàng trăm áo. Nhưng giá không phải tiêu chí duy nhất. Ba yếu tố còn lại quan trọng không kém là thời gian giao hàng, chính sách đổi trả, và có cho mẫu thử trước khi sản xuất hay không.
Xưởng giá rẻ thường không hỗ trợ đổi size lẻ. Nghĩa là nếu trong nhóm có hai người mặc không vừa, bạn phải tự xoay xở. Họ cũng hay phát sinh chi phí ẩn, ví dụ phí lên khuôn in, phí gấp xếp hoặc phí giao hàng ngoài dự kiến. Cộng hết lại, tổng chi phí đôi khi không rẻ hơn xưởng báo giá cao hơn một chút nhưng minh bạch từ đầu.
Đây là chỗ đáng xem kỹ trước khi cọc. Các đơn vị làm thời trang đồng phục chuyên nghiệp thường công khai bảng giá theo bậc số lượng và có cam kết đổi size trong một khoảng thời gian nhất định. Đó là dấu hiệu đáng tin hơn một mức giá rẻ không kèm điều kiện gì.
Chúng tôi thường khuyên khách hỏi ba câu trước khi đặt cọc. Xưởng có cho mẫu thử không? Nếu sai size thì đổi trong bao lâu và có mất phí không? Thời gian sản xuất và giao hàng cam kết là bao nhiêu ngày? Xưởng trả lời rõ cả ba câu thì hãy tính tiếp. Trả lời vòng vo thì nên cân nhắc lại.
Sai lầm 6: Không thống nhất quy cách in, thêu và vị trí logo
Vị trí logo cần được thống nhất từ đầu, tránh mỗi áo một kiểu. Chuyện này hay xảy ra với công ty có nhiều chi nhánh, hoặc nhóm muốn đồng bộ hình ảnh nhưng mỗi người lại đặt riêng một chỗ.
Có hai cách làm logo phổ biến. In chuyển nhiệt nhanh, rẻ, màu tươi, nhưng dễ bong nếu giặt nước nóng hoặc sấy ở nhiệt độ cao. Thêu nổi bền hơn, nhìn sang hơn, bù lại đắt hơn và mất thời gian gia công lâu hơn. Với logo nhiều màu và chi tiết nhỏ, in thường cho kết quả sắc nét hơn. Với logo đơn giản, ít màu, thêu lại bền và đẹp sau nhiều lần giặt.
Vị trí chuẩn thường dùng là ngực trái, cách đường may vai khoảng 7 đến 8 cm, hoặc giữa ngực nếu logo lớn. Một số nhóm đặt thêm logo nhỏ ở tay áo hoặc sau lưng. Điều quan trọng là cả nhóm phải ghi rõ trong đơn: vị trí nào, kích thước bao nhiêu cm, kỹ thuật in hay thêu, màu chỉ hoặc màu mực. Nếu chỉ ghi chung chung là có logo ở ngực thì mỗi xưởng sẽ hiểu một kiểu.
Một mẹo nhỏ từ kinh nghiệm của chúng tôi. Trước khi sản xuất hàng loạt, yêu cầu xưởng làm một áo mẫu có logo thật. Chụp ảnh lại, gửi vào nhóm chat cho cả nhóm duyệt. Bước này tốn thêm một hai ngày nhưng tránh được việc phải làm lại cả lô. Anh chị em trong các nhóm trao đổi nội bộ cũng hay bàn nhau cách chọn mẫu áo sơ mi đồng phục công sở sao cho thống nhất, và bước duyệt mẫu thật gần như luôn được nhắc tới.
Đối với các nhóm đông người, việc thống nhất quy cách còn quan trọng hơn cả việc chọn mẫu đẹp. Một chiếc áo đẹp nhưng logo mỗi người một kiểu sẽ khiến tổng thể thiếu chuyên nghiệp. Ngược lại, một mẫu áo đơn giản nhưng đồng bộ từ vị trí logo đến kích thước sẽ tạo cảm giác chỉn chu hơn hẳn.
Sai lầm 7: Đặt xong mới hỏi cách bảo quản và giặt ủi
Đây là sai lầm ít tốn tiền nhất lúc đặt hàng nhưng lại tốn tiền nhất về sau. Nếu bạn không hỏi trước về hướng dẫn giặt, sấy, ủi, cả lô áo có thể hỏng cùng lúc chỉ vì một lần giặt sai nhiệt độ.
Nhóm đông người thường giặt chung hoặc mang ra tiệm giặt công nghiệp cho tiện. Giặt công nghiệp dùng nước nóng và chất tẩy mạnh hơn giặt ở nhà, nên vải và logo chịu áp lực lớn hơn. Áo có logo in chuyển nhiệt rất dễ bong trong điều kiện này. Áo cotton nguyên chất có thể co lại vài phần trăm sau lần giặt đầu tiên nếu gặp nước nóng.
Cách xử lý đơn giản là hỏi xưởng ngay từ lúc đặt hàng về nhiệt độ nước giặt khuyến nghị, có được sấy không, và có cần ủi ở nhiệt độ thấp không. Nếu xưởng không có hướng dẫn cụ thể, hãy tự test trước. Lấy một áo trong lô, giặt đúng cách bạn định giặt cả lô, rồi kiểm tra xem áo có co, có bạc màu, logo có bong không. Test một áo rẻ hơn nhiều so với hỏng cả trăm áo.
Kinh nghiệm này cũng giống khi bạn cân nhắc mua sắm cho tổ ấm. Đội ngũ chúng tôi từng tổng hợp chuyện các nhóm cư dân mách nhau tránh sai lầm về nhà cửa và nội thất, và điểm chung vẫn là: đồ bền hay không phụ thuộc vào cách dùng sau khi mua, chứ không chỉ lúc chọn.
Những chỗ dễ sửa nhất nếu lỡ đặt sai
Không phải sai lầm nào cũng khiến bạn mất cả lô áo. Có những lỗi chỉ cần xử lý khéo là ổn. Chúng tôi gom lại vài tình huống thường gặp để bạn biết hướng xử lý.
Nếu sai size ở vài áo, cách nhanh nhất là đổi nội bộ trong công ty. Tìm người có vóc dáng tương đương rồi đổi cho nhau, vì số lượng áo lệch thường không nhiều. Trường hợp lệch cả chục áo thì nên gọi xưởng hỏi may lại số ít, nhiều nơi nhận với phụ phí không quá cao.
Nếu chất liệu vải không như mong đợi, bạn có thể giảm cảm giác bí bằng cách mặc thêm áo lót mỏng bên trong. Cách này không giải quyết triệt để nhưng giúp nhóm dùng hết lô đã đặt thay vì bỏ đi.
Còn với màu áo bị phai hoặc lệch tông, hãy thống nhất chuyển sang màu trung tính cho đợt kế tiếp. Đừng cố ép cả nhóm mặc tiếp một màu đã bạc, vì nhìn tổng thể sẽ thiếu chỉn chu. Chuyện này cũng tương tự khi các nhóm cư dân bàn nhau chuyện chọn nội thất đa năng cho phòng nhỏ: cái sai nhỏ nếu không sửa sớm sẽ kéo theo nhiều phiền toái về sau.
Quy trình chốt đồng phục mà chúng tôi hay đề xuất
Qua khá nhiều đơn hàng, đội ngũ chúng tôi đúc lại thành ba bước ngắn. Làm đúng ba bước này, nhóm bạn sẽ tiết kiệm được kha khá thời gian và tiền bạc.
Bước một, lập bảng tiêu chí chung và để cả nhóm cùng điền. Các tiêu chí nên có: ngân sách mỗi áo, loại vải mong muốn, form dáng, màu, thời gian cần có hàng, và có cần logo không. Việc để mọi người tự điền giúp các ý kiến trái chiều lộ ra sớm, thay vì tranh nhau trong nhóm chat.
Bước hai, chọn ra hai đến ba phương án từ các xưởng khác nhau. Lấy mẫu thử cho hai đến ba người trong nhóm mặc thử trong một tuần. Một tuần đủ để biết áo có nóng không, có nhăn nhiều không, và mặc có thoải mái khi làm việc cả ngày không.
Bước ba, chốt số lượng theo bậc và giữ lại phần dự phòng. Ví dụ nhóm cần 90 áo thì đặt 100, phần dư để dành cho người mới hoặc đổi size. Chi phí cho phần dự phòng nhỏ hơn nhiều so với việc đặt lại một đơn lẻ sau này.
Nếu muốn tham khảo thêm cách các nhóm khác tổ chức chuyện chung, bạn có thể xem qua bài về cách ban quản lý chung cư chọn đồng phục tạp vụ. Điểm chung là phải chuẩn bị nhiều phương án để so trước khi quyết. Các nhóm cũng có thể tham khảo thêm kinh nghiệm chọn đồng phục cho ban quản lý để đối chiếu.
Câu hỏi thường gặp
Nên chọn vải cotton hay poly cho đồng phục văn phòng?
Nếu ngồi máy lạnh cả ngày, poly hoặc TC hợp hơn vì ít nhăn, giữ phom đẹp. Nếu hay ra ngoài hoặc làm việc ngoài trời, cotton hoặc CVC thoáng và thấm mồ hôi tốt hơn. Không có loại nào tốt cho mọi trường hợp.
Đặt đồng phục số lượng ít, dưới 30 áo, có xưởng nào nhận không?
Có, nhưng ít lựa chọn và đơn giá thường cao hơn đơn lớn. Lý do là chi phí lên khuôn in hoặc thêu không chia đều được cho số ít áo. Bạn nên hỏi rõ mức tối thiểu của từng xưởng trước.
Làm sao để tránh nhầm size khi cả nhóm đặt chung một form?
Lấy bảng size chính thức của xưởng, không dùng bảng size chung trên mạng. Đo thử trên người cao nhất và thấp nhất trong nhóm trước. Sau đó ghi rõ từng người mặc size nào vào một bảng riêng trước khi gửi xưởng.
In logo hay thêu logo bền hơn sau nhiều lần giặt?
Thêu bền hơn, đặc biệt nếu giặt máy thường xuyên. In chuyển nhiệt nhanh và rẻ hơn nhưng dễ bong nếu gặp nước nóng. Chọn in hay thêu còn tuỳ độ phức tạp của logo và ngân sách của nhóm.
Có nên đặt dư vài áo để dự phòng người mới không?
Nên, khoảng 5 đến 10 phần trăm tổng số lượng. Phần dư này dùng cho người mới, người đổi size hoặc thay áo hỏng. Đặt lẻ một hai áo sau này thường đắt hơn và mất thời gian chờ đợi.
Lời nhắn cuối từ đội ngũ chúng tôi
Nếu chỉ nhớ được một điều sau bài này, chúng tôi mong bạn nhớ điều sau. Đừng chốt đồng phục trong vài chục phút. Dành thêm một buổi, xin mẫu vải thật, cho hai người mặc thử một tuần, và hỏi rõ chính sách đổi trả trước khi cọc. Số tiền bỏ ra cho khâu chuẩn bị nhỏ hơn nhiều so với việc đặt lại cả lô áo.
Đồng phục là thứ cả nhóm mặc hằng ngày, nên nó ảnh hưởng tới hình ảnh và cảm giác thoải mái của rất nhiều người. Một chút thời gian chuẩn bị sẽ giúp cả nhóm mặc đẹp và mặc bền suốt năm. Nếu trong nhóm đang bàn song song chuyện đi chơi hay tổ chức sự kiện, việc chốt lịch sao cho khỏi cãi nhau cũng cần cách làm tương tự: bàn kỹ trước, chốt sau.
